„Domek trzech kotów” Marek Nowakowski

Późną jesienią na podwórzu jednej z warszawskich kamienic pojawia się bezdomna kotka z dwoma kociętami. Dzika, nie daje do siebie podejść. Mieliśmy przykry widok. Lało strumieniami i biedne stworzenia układały się na mokrym posłaniu. Tuliły do siebie. Próbowały ogrzać się własnym ciepłem. Mokły[1]. Prawie wszyscy zaczynają dokarmiać zwierzęta, ktoś przynosi koce, ktoś buduje prowizoryczny domek z pudła, folii i styropianu. Wkrótce Biała i jej potomstwo stają się nie tylko pełnoprawnymi mieszkańcami podwórza, ale też najbardziej lubianymi. Obserwując koty, dotychczas obojętni wobec siebie sąsiedzi zaczynają rozmawiać, spędzać razem czas. Wszyscy czuliśmy satysfakcję. Przygarnęliśmy bezdomną rodzinę. Tyle dzieje się złego. Niech chociaż mała, ale dobra rzecz się powiedzie[2] – podsumowuje narrator, wypowiadający się w imieniu mieszkańców kamienicy. 

Marek Nowakowski „Książę Nocy”

Uważam, że każdy, kto interesuje się polską literaturą współczesną, powinien przeczytać przynajmniej kilka książek Marka Nowakowskiego. Autor ten zmarł niedawno, ale zostawił mnóstwo opowiadań, w których utrwalił szarzyznę PRL-u oraz pokazał sposób życia osób niewykształconych, lubiących alkohol, mających problemy z prawem. Takie właśnie postacie występują w przeczytanym niedawno przeze mnie „Księciu Nocy”.

Narrator tej minipowieści, pisarz (może jest nim sam Marek Nowakowski, a może to jego alter ego), z perspektywy lat wspomina swoją wczesną młodość, kiedy to znudzony szkołą i obowiązkami uciekał z domu – czasami nie było go nawet przez kilka tygodni – i nic sobie nie robiąc ze zgryzoty rodziców, spędzał czas w towarzystwie zdemoralizowanych rówieśników. Pragnął poznawać ludzi z marginesu społecznego, bo wydawało mu się, że prowadzą oni ciekawe życie i wiedzą, czym jest wolność. Pewnego razu odezwał się do niego sławny w warszawskim półświatku Książę Nocy – fantazyjnie ubrany mężczyzna, który nigdzie nie pracował i barwnie opowiadał o swoich wymyślonych przygodach. Młody chłopak poczuł się wyróżniony nową znajomością. I choć po kilku latach odsunął się od Księcia i środowiska przestępczego, tamten okres życia wspomina z sentymentem i fascynacją. Nie żałuje niczego, nawet tego, że przebywał w więzieniu. Uważa, że znajomość z Księciem ubarwiła jego młodość, a to, co widział i przeżył, może teraz wykorzystać jako tworzywo literackie.

„Wilki podchodzą ze wszystkich stron” Marek Nowakowski

Bohaterem opowiadania „Pies ślepca” jest owczarek. Stary już, niedołężniejący, tracący władzę w tylnych łapach. Porusza się coraz wolniej, coraz częściej wlecze po ziemi zad i coraz częściej... dostaje białą laską po obolałym grzbiecie. Nie dane mu jest odpoczywanie w cieple słońca, musi codziennie przemierzać miasto i opiekować się swoim niewidomym panem, prowadzić go z miejsc żebrania do miejsc spożywania alkoholu, a wreszcie, ciemną nocą, pijanego, do domu. Choć ślepiec jest całkowicie zależny od psa, odnosi się do niego bardzo źle. Bije go, kopie, głodzi. Mści się na nim za swoje kalectwo, bo to jedyne stworzenie, które cierpliwie znosi jego zachowanie. Nie wiadomo nawet, czy ten pies ma jakieś imię, bo ślepiec woła na niego: „bladź”.

W opowiadaniu Marek Nowakowski uchwycił ten moment, kiedy tylne łapy psa ulegają całkowitemu paraliżowi, a biedne zwierzę czuje coraz większy lęk i ból...

Opowiadanie to znajduje się w zbiorku „Wilki podchodzą ze wszystkich stron”. Jest zwięzłe, napisane krótkimi zdaniami i pokazuje fizyczną i moralną brzydotę człowieka. Polecam.