W spokojnej szczecińskiej kamienicy przy ulicy Buczka dochodzi do morderstwa. Ginie teściowa inżyniera Legata, która akurat przyjechała do nich w odwiedziny. W okolicach południa przebywała w domu sama, gdyż dorośli byli w pracy, a młodsi w szkole. Mordercę albo znała, albo wzbudził jej zaufanie, w przeciwnym wypadku nie zdjęłaby przecież łańcucha z drzwi. A śladów włamania nie widać. Z mieszkania znika osiemdziesiąt tysięcy złotych przeznaczone na zakup samochodu.
Poszkodowana rodzina należy do zamożnych. Zatrudnia sprzątaczkę, jako pierwsza w kamienicy kupuje telewizor (i życzliwie zaprasza sąsiadów na wspólne oglądanie, pozwala im też korzystać z telefonu). Zajmuje ogromny lokal na pierwszym piętrze. Zaś na piętrze czwartym, w metrażu i warunkach o wiele skromniejszych, mieszka studentka medycyny Hanka ze swoją owdowiałą matką. I ta właśnie Hanka, za namową przyjaciół, oferuje milicji swoją pomoc. Ma przecież zdolności detektywistyczne – jako uczennica podstawówki wykryła złodzieja palt! – poza tym może niepostrzeżenie obserwować miejsce zbrodni i zbierać plotki. Porucznik prowadzący śledztwo z początku niechętnie reaguje na tę propozycję, ale wkrótce ulega urokowi wygadanej, trochę nawet bezczelnej dziewczyny. I w ten sposób Hanka staje się nieformalnym współpracownikiem milicji. Do dzieła zabiera się bardzo energicznie – zadaje mnóstwo pytań, chce na przykład wiedzieć, gdzie leżało zakupione przez ofiarę masło, rozmawia ze sprzątającą u Legatów panią Popielą, z ich sąsiadem panem Deublem, który pomimo zaawansowanego wieku chodzi z łyżwami na lodowisko, oraz z innymi osobami, mogącymi coś wnieść do rozwiązania zagadki.
Hanka jest wygadana, uparta. I jest też niestety bardzo negatywnie nastawiona do płci przeciwnej. Mówi na przykład: „Są zbrodnie, których mężczyzna nie wykryje, bo jest za głupi, zbyt tępo i szablonowo myślący. Po prostu nie dostrzega problemu i nie umie wysnuć odpowiednich wniosków ze znanych sobie faktów” (s. 75). Kiedy milicjant odniesie jakiś sukces, przyszła pani doktor komentuje to w ten sposób: „Czasami i wam, mężczyznom, coś się udaje. Jak tej ślepej kurze” (s. 76). Ale porucznik nie gniewa się za te seksistowskie wypowiedzi, jego zdaniem Hanka zgorzkniała tak pod wpływem niedawnego zawodu miłosnego. Bo choć taka inteligentna w innych dziedzinach, na obiekt uczuć wybrała chłopaka najgorszego z możliwych: skłonnego do krzywdzenia innych, tchórza i do tego snoba. Ten Andrzej ma większe ambicje niż związek z córką biednej urzędniczki, o czym zresztą opowiada porucznikowi z zaskakującą, chamską szczerością.
Akcja toczy się pod koniec lat sześćdziesiątych, kiedy to ludzie nosili płaszcze z komisu, oglądali telewizję u sąsiadów, dzieci musiały zbierać makulaturę i chodzić do szkoły w soboty, samochód kupowało się za gotówkę, a osobie nieprzytomnej po uderzeniu w głowę wykonywano w szpitalu tylko rentgen. Dziewczęta nazywane były babkami, a kobiety zajmowały w milicji wyłącznie podrzędne stanowiska. „Wszystkie dochodzenia w ciekawszych sprawach prowadzą mężczyźni. Nie słyszałam nigdy o oficerze śledczym-kobiecie” (s. 96) – zauważa Hanka. Dziś wszystko wygląda inaczej, więc czytanie „Zbrodni w południe” to nie tylko śledzenie kryminalnej intrygi, ale też pouczająca wycieczka w czasy PRL-u.
A ta intryga jest bardzo ciekawa. Mamy tutaj bardzo trudne śledztwo, bo nikt nic nie widział, nic nie wie, zaś morderca wydaje się piekielnie inteligentny i ostrożny. Akcja toczy się żywo i trzyma w napięciu, opisy śledztwa amatorskiego przeplatają się z opisami tego prowadzonego przez porucznika, który niczego nie zaniedbuje i podejrzewa wszystkich, nawet Hankę, bo jak mówi: „Wszyscy zawsze są podejrzani. Uwalnianie ludzi od podejrzeń to właśnie nasze zadanie” (s. 68). Autor pisze zgrabnie i logicznie, więc można samemu próbować odgadnąć, co zaszło w pechowej kamienicy.
To już moje trzecie spotkanie z książkami Jerzego Edigeya i bardzo udane. A niebawem będzie kolejne!
Hanka jest wygadana, uparta. I jest też niestety bardzo negatywnie nastawiona do płci przeciwnej. Mówi na przykład: „Są zbrodnie, których mężczyzna nie wykryje, bo jest za głupi, zbyt tępo i szablonowo myślący. Po prostu nie dostrzega problemu i nie umie wysnuć odpowiednich wniosków ze znanych sobie faktów” (s. 75). Kiedy milicjant odniesie jakiś sukces, przyszła pani doktor komentuje to w ten sposób: „Czasami i wam, mężczyznom, coś się udaje. Jak tej ślepej kurze” (s. 76). Ale porucznik nie gniewa się za te seksistowskie wypowiedzi, jego zdaniem Hanka zgorzkniała tak pod wpływem niedawnego zawodu miłosnego. Bo choć taka inteligentna w innych dziedzinach, na obiekt uczuć wybrała chłopaka najgorszego z możliwych: skłonnego do krzywdzenia innych, tchórza i do tego snoba. Ten Andrzej ma większe ambicje niż związek z córką biednej urzędniczki, o czym zresztą opowiada porucznikowi z zaskakującą, chamską szczerością.
Akcja toczy się pod koniec lat sześćdziesiątych, kiedy to ludzie nosili płaszcze z komisu, oglądali telewizję u sąsiadów, dzieci musiały zbierać makulaturę i chodzić do szkoły w soboty, samochód kupowało się za gotówkę, a osobie nieprzytomnej po uderzeniu w głowę wykonywano w szpitalu tylko rentgen. Dziewczęta nazywane były babkami, a kobiety zajmowały w milicji wyłącznie podrzędne stanowiska. „Wszystkie dochodzenia w ciekawszych sprawach prowadzą mężczyźni. Nie słyszałam nigdy o oficerze śledczym-kobiecie” (s. 96) – zauważa Hanka. Dziś wszystko wygląda inaczej, więc czytanie „Zbrodni w południe” to nie tylko śledzenie kryminalnej intrygi, ale też pouczająca wycieczka w czasy PRL-u.
A ta intryga jest bardzo ciekawa. Mamy tutaj bardzo trudne śledztwo, bo nikt nic nie widział, nic nie wie, zaś morderca wydaje się piekielnie inteligentny i ostrożny. Akcja toczy się żywo i trzyma w napięciu, opisy śledztwa amatorskiego przeplatają się z opisami tego prowadzonego przez porucznika, który niczego nie zaniedbuje i podejrzewa wszystkich, nawet Hankę, bo jak mówi: „Wszyscy zawsze są podejrzani. Uwalnianie ludzi od podejrzeń to właśnie nasze zadanie” (s. 68). Autor pisze zgrabnie i logicznie, więc można samemu próbować odgadnąć, co zaszło w pechowej kamienicy.
To już moje trzecie spotkanie z książkami Jerzego Edigeya i bardzo udane. A niebawem będzie kolejne!
---
Jerzy Edigey, „Zbrodnia w południe”, Łomianki, 2024
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz